Over de film All of a Sudden, en waarom langzaam gaan ons dichter bij onszelf brengt
Onlangs zag ik All of a Sudden van de Japanse regisseur Ryūsuke Hamaguchi. Marie-Lou, directrice van een Frans woonzorgcentrum, en Mari, een Japanse theatermaker die ernstig ziek is, raken met elkaar in gesprek. Langzaam groeit er een vriendschap waarin de naderende dood er gewoon mag zijn. Ze praten over hun werk, over zorg, over wat mensen nodig hebben om voor elkaar te kunnen zorgen. Het persoonlijke en het maatschappelijke lopen steeds door elkaar heen.
Ik keek als coach, maar vooral als mens.
Kijken in golven
De film kwam in golven bij me binnen. Eerst veel tekst, veel woorden om te verwerken. Dan raakte ik afgeleid, pakte m’n telefoon erbij, dwaalden mijn gedachten af. Dan zakte ik er weer dieper in. En ergens onderweg kwam ik in een ander tempo terecht. Trager.
Die vertraging herken ik. Ik ken haar uit mijn gesprekken met cliënten. Daar gaat het vaak nog wat langzamer dan in de film, maar het gevoel is hetzelfde: er valt iets weg, en er komt iets anders voor in de plaats: jezelf.
Waarom vertraging goud is
Als het tempo zakt, komen we dichter bij onszelf. In mijn werk met IFS (Internal Family Systems) zou ik zeggen: de delen in ons die haasten, beschermen en controleren mogen even een stap opzij doen. Ze zijn niet verkeerd, ze hebben vaak lang en hard gewerkt. Maar als ze even ruimte geven, ontstaat er iets anders. Een zachte, milde plek in ons, vol compassie. Die plek was er altijd al, alleen kwamen we er in de drukte niet bij.
Daar zijn we gewoon mens. En van daaruit kunnen we ook bij een ander blijven, zonder meteen te willen oplossen, verklaren of begrijpen.
Zorg die begint bij aandacht
In de film werkt het zorgcentrum vanuit een benadering die begint bij heel kleine dingen. Hoe kijk je iemand aan? Op welke hoogte spreek je? Wat zegt je hand al voordat die de ander aanraakt?
Het zijn vragen die je alleen kunt stellen als je vertraagt. En ze werken twee kanten op. Wie zo verzorgd wordt, krijgt ruimte om er zelf te zijn. Wie zo zorgt, komt ook dichter bij zichzelf.
Dat is precies wat ik in mijn praktijk zie gebeuren tussen cliënt en coach. De vertraging is niet alleen voor de ander. Ze doet ook iets met mij. Juist in dat gedeelde, trage tempo ontstaat het contact waarin iets kan verschuiven.
Het systeem eromheen
Tegelijk laat de film eerlijk zien hoe moeilijk dit is. De directeur Marie-Lou probeert haar manier van zorgen overeind te houden in een organisatie waarin werkdruk en geld zwaar meewegen.
Systemisch kijkend is dat herkenbaar. Mensen zetten elkaar meestal niet onder druk omdat ze dat willen, maar omdat het systeem waarin ze werken dat van ze vraagt. Aandacht kost tijd. Wie zorg organiseert, bepaalt dus mee of er ruimte is voor echte ontmoeting, of niet.
Als het leven plotseling een andere kant op gaat
De titel zegt het al: ineens. Het leven kan zomaar een andere wending nemen. Een ziekte dient zich aan. Een verlies. Of een ontmoeting die je nooit had zien aankomen en die iets opent.
Als biografisch coach werk ik met precies die momenten. Wat niemand had voorzien, kan je leven openbreken. Soms is dat alleen maar pijnlijk. Soms komt er, langzaam, ook iets nieuws uit voort. Ook daarvoor is vertraging nodig: tijd om te voelen wat er gebeurd is voordat je verder kunt.
Van vertraging naar contact
Hoe mooi zou het zijn als de zorg daar meer ruimte voor had. Maar wat de film laat zien, geldt eigenlijk voor elk contact. En het is precies waar ik mee werk.
In mijn praktijk maken we samen ruimte voor die vertraging. Ik probeer te luisteren zonder haast en zonder oordeel. Dat lukt niet altijd. Ook bij mij schiet er weleens een deel tussen dat wil helpen of opschieten. Maar het is waar ik steeds naar terugkeer. Gaandeweg luister jij zo ook naar jezelf; vanuit rust naar wat er is.
In IFS kijken we naar de verschillende stemmen in onszelf als delen. Het deel dat altijd doorgaat. Het deel dat zich schaamt, dat beschaamt of dat boos wordt om iets kwetsbaars te beschermen. Vanuit vertraging kun je met al die delen een relatie aangaan. Niet om ze weg te krijgen, maar om ze te leren kennen. Met nieuwsgierigheid en compassie, met dezelfde medemenselijkheid die je een ander zou geven en volledig aanwezig.
Daar zit het goud. Delen die gehoord worden, hoeven minder hard te werken. Er komt ontspanning. En er ontstaat ruimte om er helemaal te mogen zijn, met alles wat er in je leeft. Zo kom je bij jezelf, bij die mildere, rustigere plek die er altijd al was.
En dat blijft niet binnen. Wie dichter bij zichzelf is, staat anders in contact. Je hoeft minder te verdedigen en minder te haasten. Je kunt beter luisteren, ook naar wat de ander niet zegt. Dat merken de mensen om je heen: je partner, je kind, je collega, je vriend. Net als in de film: wat er tussen twee mensen ontstaat als ze echt aanwezig zijn, raakt ook de ruimte om hen heen.
Soms begint verandering dus niet met harder werken of meer doen, maar met langzamer gaan.
Wil je ervaren wat vertraging voor jou kan betekenen? In mijn praktijk in Delfshaven maak ik daar ruimte voor, in biografische, systemische en IFS-gerichte gesprekken. Kijk op www.reinkechavannes.nl of neem contact met me op.